Eerste Stolpersteine gelegd in Oegstgeest

Onder grote belangstelling zijn op 12 april op vier plaatsen in Oegstgeest Stolpersteine gelegd. Op elke steen staat in messing de naam gegraveerd van een slachtoffer van het nazi-régime. Ze worden in het wegdek gemetseld voor het adres waar het slachtoffer het laatst woonde. Het is een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig die vanaf 1996 in bijna heel Europa al 100.000 stenen legde. De omvang van het project maakt indruk, maar het werkelijk aantal slachtoffers in de Tweede Wereldoorlog nog meer; alleen al in Nederland werden 102.000 Joden vermoord en overleden 123.000 andere Nederlanders door oorlogshandelingen, honger, gebrek aan gezondheidszorg, executies en Arbeitseinsatz.
Belangstellenden, nabestaanden, burgemeester Emile Jaensch en oud-burgemeesters Sjoerd Scheenstra en Els Timmers verzamelden zich op 12 april in het gemeentehuis waar onderzoekster Cecile aan de Stegge, Leo Levie, lid van de Joodse gemeente Leiden en nabestaande Ida Cahen vertelden over het leven en het lot van enkele slachtoffers.

In elke gemeente waar voor het eerst een Stolpersteine wordt gelegd, verricht Gunter Demnig die handeling zelf. Na de bijeenkomst metselde hij naast de ingang van het gemeentehuis de eerste steen in ter nagedachtenis aan Elisa Alida Lioni-Goldschmidt. Bij het entreegebouw van Endegeest werden stenen gelegd voor Amalia Sophia Cahen, Levie Emanuel Fruitman, Maurits van Gelderen, Frouktje van Zand en Betje Rozevelt-de Vries. Het huidige gemeentehuis (Rhijngeest), Voorgeest en het kasteel Endegeest met bijbehorende paviljoens vormden vroeger psychiatrische ziekenhuis Endegeest. De zes slachtoffers werden er verpleegd. Zij werden gedeporteerd vanwege hun Joodse achtergrond. GGZ Rivierduinen financierde als rechtsopvolger de zes stenen. Leo Levie, zelf betrokken bij het leggen van Stolpersteine in Leiden, sprak een gebed voor de slachtoffers uit.

Aan de Frederik Hendriklaan 18 werd vervolgens een steen gelegd voor Aleida Maria Goudsmit-Cohen. Op een vrolijke foto zit ze met familieleden voor het huis, dat sindsdien weinig veranderd is. De foto is meegebracht door nabestaande Jetteke Bolten die met haar verhaal als het ware Aleida tot leven brengt. Bewoners uit de straat luisteren aandachtig. Als twee schoolklassen basisschoolleerlingen langs lopen, wordt hun aandacht getrokken. ‘Is er iemand dood?’, willen ze weten. Ze krijgen uitleg en verdringen zich om de steen te bekijken. ‘Wat is dat, Joods zijn?’, vraagt een meisje. Voor haar is er geen onderscheid. De kinderen zijn onder de indruk en geven massaal gehoor aan het verzoek om zwaaiend een denkbeeldige groet te brengen aan Aleida Goudsmit die hier ooit woonde.
Demnig metselt elke steen secuur, bijna teder, in het wegdek. Geconcentreerd en zwijgend verricht hij de handelingen die hij al zo vaak heeft verricht. Zijn gereedschap en materialen vervoert hij in een rode bus waarmee hij elke maand gedurende twee weken naar steeds andere plaatsen in Europa rijdt. De verhalen van de slachtoffers raken Demnig nog steeds ten diepste. Het went nooit. Tijdens het inmetselen is hij niet bezig met de vele belangstellenden die om hem heen staan. Zijn gedachten zijn alleen bij het slachtoffer. Zo ook bij de laatste twee slachtoffers voor wie hij een steen legt: Baruch Pinto en Rosalie Pinto-Juchenheim die in een pension aan de Warmonderweg 24 woonden.


Elisa, Amalia, Levie, Maurits, Frouktje, Betje, Aleida, Baruch en Rosalie zijn met de stenen uit de vergetelheid gehaald. Wie langs de stenen loopt, staat even stil bij hun leven en de levens van vele anderen die bruut beëindigd werden. Demnig verwoordt het zo; ‘Um den Stein lesen zu können, muss man sich vor dem Opfer verbeugen’ (om de steen te kunnen lezen, moet men voor het slachtoffer buigen).
De stenen nodigen niet alleen uit om naar het verleden te kijken, maar ook naar onze rol in het heden en de toekomst.Comité Herdenken en Vieren heeft, met hulp van oud-burgemeester Scheenstra, het onderzoek verricht naar de achtergrond van de negen slachtoffers en vervolgens de fondsen geworven voor de aankoop van de stenen.
Er zijn veel meer slachtoffers van het nazi-regime in Oegstgeest, zowel Joodse als niet-Joodse inwoners. Het streven is om ook voor hen in de komende jaren Stolpersteine te plaatsen. Er wordt  onderzoek gedaan naar de slachtoffers, er wordt gezocht naar mogelijke nabestaanden en is er contact met de huidige bewoners van het huis waarvoor de steen wordt geplaatst. Elke steen kost 150 euro.
Meer informatie over Stolpersteine? Kijk dan door te klikken op onderstaande link https://stichting-stolpersteine.nl/.
Wil u een Stolperstein adopteren of dit project financieel steunen? Neem dan contact op met de Penningmeester (Penningmeester@Herdenken-Vieren-Oegstgeest.nl).
U kunt doneren op de rekening van het comité: NL41 ASNB 0709 1715 95 ten name van R. Scheltens.
Wilt u op de hoogte zijn van bestelling en plaatsing van Stolpersteine in Oegstgeest? Meld u dan aan voor de Nieuwsbrief van de stichting via een mail naar de Webmaster: Webmaster@Herdenken-Vieren-Oegstgeest.nl.
De teksten voor de geplaatste Stolpersteine zijn als volgt.
Rhijngeest- Rhijngeesterstraatweg 13
HIER WOONDE ELISA ALIDA LIONI- GOLDSCHMIDT GEB. 1871 GEDEPORTEERD 27-4-1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 30-04-1943 SOBIBOR
Endegeest- Endegeesterstraatweg 5 (voormalig Entreegebouw)
HIER WOONDE AMALIA SOFIA CAHEN GEB. 1905 GEDEPORTEERD 18-5-1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 21-05-1943 SOBIBOR
HIER WOONDE LEVIE EMANUEL FRUITMAN GEB. 1876 GEDEPORTEERD 18-5-1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 21-05-1943 SOBIBOR
HIER WOONDE MAURITS VAN GELDEREN GEB. 1888 GEDEPORTEERD 18-5-1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 21-05-1943 SOBIBOR
HIER WOONDE FROUKTJE VAN ZAND GEB. 1887 GEDEPORTEERD 18-5-1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 21-05-1943 SOBIBOR
HIER WOONDE BETJE ROZEVELT- DE VRIES GEB. 1891 GEDEPORTEERD 25-5-1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 28-05-1943 SOBIBOR
Frederik Hendriklaan 18
HIER WOONDE  ALEIDA MARIA GOUDSMIT- COHEN GEB. 1872 GEDEPORTEERD 6-4-1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 09-04-1943 SOBIBOR
Warmonderweg 24
HIER WOONDE BARUCH PINTO  GEB. 1863 GEDEPORTEERD 27-4-1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 30-04-1943 SOBIBOR
HIER WOONDE  ROSALIE PINTO- JUCHENHEIM 1864 GEDEPORTEERD 25-4-1943  UIT WESTERBORK VERMOORD 30-04-1943 SOBIBOR
De Stolpersteine voor Baruch en Rosalie Pinto zijn geadopteerd door Notariskantoor Van de Oudeweetering dat nu op dit adres is gehuisvest.